Çocuğunuzun IB programına başladığını duydunuz mu? O kadar çok kısaltma duyuyorsunuz ki, hangisinin ne anlama geldiğini anlamak zorlaşıyor; DP mi, TOK mu, yoksa HL mi? Birçok ebeveyn gibi siz de not sisteminin nasıl işlediğini merak ediyor, çocuğunuza destek olurken fazla karışmamak için doğru yolu arıyorsunuz.
IB ebeveyn rehberi 2025 tam size göre. International Baccalaureate (IB), 3-19 yaş arası öğrenciler için sorgulayıcı ve bütüncül bir eğitim sunar. Dört ana program var: PYP (ilkokul), MYP (ortaokul), DP (diploma, lise sonu) ve CP (kariyer odaklı). DP’de çekirdek unsurlar TOK (bilgi teorisi), EE (genişletilmiş deneme) ve CAS (yaratıcılık, etkinlik, hizmet) öne çıkıyor; dersler HL (yüksek seviye) veya SL (standart seviye) olarak ayrılıyor.
Notlandırma basit ama katı: Her dersten 1-7 puan alınıyor, altı ders toplam 42 puan yapar, TOK ve EE ile 3 ekstra puan eklenir. Diploma için en az 24 puan şart, CAS tamamlanmazsa diploma iptal olur. 2025’te DP müfredatı yenileniyor; Psychology, Visual Arts gibi derslerde güncellemeler geliyor, okulunuzun listesini kontrol edin.
Bu rehberde kısaltmaları çözecek, not sistemini netleştirecek ve çocuğunuza hovering yapmadan destek verecek ipuçları bulacaksınız. Sessiz çalışma alanı kurun, rutinler oluşturun, ilerlemeyi konuşun ama uzmanlık taslamayın. IB yolculuğunuzu birlikte kolaylaştıralım; çocuğunuzun başarısı için dengeli yaklaşım anahtar. Hazır mısınız? Devam edelim.
IB Programı Nedir ve Ana Bileşenleri Nelerdir?
IB programı, özellikle Diploma Programme (DP) olarak bilinen lise son iki yılı kapsayan yapısı ile öğrencileri üniversiteye hazırlar. Altı konu grubundan dersler alırlar; bunlar Studies in Language and Literature, Language Acquisition, Individuals and Societies, Sciences, Mathematics ve The Arts’tır. Öğrenciler üç dersi Higher Level (HL) ve üç dersi Standard Level (SL) olarak seçer. Ayrıca çekirdek üç parça devreye girer: TOK, EE ve CAS. Bu bileşenler IB’yi benzersiz kılar ve tam diploma için zorunludur. Çocuğunuzun programını anlamak, doğru destek için ilk adımdır.
Photo by Tima Miroshnichenko
HL ve SL Seviyeleri Arasındaki Fark Nedir?
Higher Level (HL) dersleri daha zor ve derindir; 240 saatlik müfredat içerir ve konuları ayrıntılı işler. Standard Level (SL) ise temel seviyededir; 150 saat sürer ve ana kavramlara odaklanır. HL, üniversite seviyesinde Algebra, Linear Equations veya Quadratics gibi konuları derinlemesine ele alır; bu sayede mühendislik veya fen bilimleri okumak isteyenler için idealdir. SL ise genel bilgi verir ve zamanı daha dengeli yönetmek isteyenlere uygundur.
Ders seçerken çocuğunuzun ilgi alanlarını göz önünde bulundurun. Matematik HL seçerse üniversite matematiğine daha hazır olur, ama zorlanırsa motivasyonu düşer. Fairfax County Public Schools’un IB açıklamasında HL’nin yoğunluğunu HL ile SL karşılaştırmasında görebilirsiniz. Tavsiyenizi paylaşın, ancak baskı yapmayın; karar onların olsun. Bu yaklaşım stresini azaltır ve sahiplenmeyi artırır.
Çekirdek Parçalar: TOK, EE ve CAS’i Anlayın
Çekirdek parçalar IB’nin kalbidir ve not sistemine doğrudan etki eder. Theory of Knowledge (TOK), bilgi felsefesini sorgular; eleştirel düşünmeyi geliştirir ve “Bilgi nasıl doğrulanır?” gibi soruları tartışır. Extended Essay (EE) ise 4000 kelimelik bağımsız bir makaledir; öğrenci ilgi duyduğu konuda araştırma yapar ve mentor rehberliğinde yazar. Creativity, Activity, Service (CAS) not getirmez ama tamamlamak zorunludur; yaratıcılık projeleri, spor etkinlikleri ve toplum hizmetini kapsar.
Ebeveyn olarak bu parçalarda izleyin ama yapmayın. TOK tartışmalarını dinleyin, EE için kaynak önerin veya CAS etkinliklerine katılın. Plano ISD’nin IB Diploma sayfasında bu core bileşenlerin diploma için nasıl entegre olduğunu okuyabilirsiniz. Çocuğunuzun ilerlemesini haftalık konuşun; bu destek verir ama bağımsızlığını korur. CAS tamamlanmazsa diploma yanar, o yüzden takvimi birlikte kontrol edin. Bu dengeyle çocuğunuz hem öğrenir hem büyür.
IB Notlandırma Sistemi Nasıl İşler? 2025 Güncel Bilgiler
IB Diploma Programme’da notlandırma sistemi net kurallara dayalı çalışır ve 2025’te büyük değişiklikler içermez, sadece bazı ders müfredatlarında ince ayarlar var. Altı dersten her biri 1 ila 7 puan verir, toplam maksimum 42 puan olur. TOK ve EE’den gelen bonus 3 puan ile genel toplam 45’e ulaşır. Bu yapı öğrencileri motive ederken standartları yüksek tutar. Çocuğunuzun puanlarını takip etmek diploma yolunu aydınlatır, gelin detaylara bakalım.
Bonus Puanlar TOK ve EE’den Nasıl Hesaplanır?
TOK ve EE notları A’dan E’ye kadar harf olarak verilir ve bu ikisi çapraz bir matrisle bonus puanları belirler. Matris sayesinde en fazla 3 ekstra puan kazanılır, bu puanlar toplam skoru doğrudan etkiler. Örneğin TOK’ta A alıp EE’de B alırsanız tam 3 puan eklenir, bu diploma için kritik avantaj sağlar.
Aşağıdaki tablo IB’nin resmi TOK-EE matrisini gösterir, Annandale High School’un IB diploma gereklilikleri sayfasında da benzer bir örnek bulabilirsiniz:
| TOK \ EE | A | B | C | D | E |
|---|---|---|---|---|---|
| A | 3 | 3 | 2 | 2 | 1 |
| B | 3 | 2 | 2 | 1 | 0 |
| C | 2 | 2 | 1 | 0 | 0 |
| D | 2 | 1 | 0 | 0 | 0 |
| E | 1 | 0 | 0 | 0 | Fail |
Bu matris sayesinde A+B=3 puan gibi kombinasyonlar öne çıkar. Düşük notlar risk taşır; örneğin TOK E ve EE D kombinasyonu 0 puan verir. Başarısızlık şartları şöyle işler: Her iki not da E olursa diploma doğrudan iptal olur. Tek E varsa HL derslerinden en az iki 5 ve bir 4 şartı aranır, aksi halde başarısızlık gelir. Çocuğunuzun TOK sunumlarını ve EE taslaklarını erken gözden geçirin, bu matrisle hedef koyun.
Diploma Almak İçin Minimum Şartlar Neler?
Diploma için toplam en az 24 puan şarttır ve bu puanlar belirli kurallara göre dağılmalıdır. HL derslerinden (üç adet) minimum 12 puan toplanmalı, SL’ler destekleyici rol oynar. Her dersten en az 2 puan almak zorunludur, 1 puan büyük sorun yaratır. CAS’i tamamen tamamlamak da kaçınılmaz, yoksa tüm çaba boşa gider.
Başarısızlık nedenlerini şöyle listeleyebiliriz, bu hatalardan kaçınmak çocuğunuzu korur:
- Toplam puan 24’ün altında kalırsa (örneğin 23 bile yetmez).
- Üç HL dersinden 12 puandan az almak, yükün dengesiz dağılması.
- Herhangi bir dersten 1 puan almak (istisnalar nadir ve koşullu).
- Birden fazla HL dersinde 2 puandan düşük not (maksimum bir tane izinli).
- TOK veya EE’de matris başarısızlığı (yukarıdaki tablodaki Fail durumu).
- CAS gerekliliklerini tamamlamamak; yaratıcılık, etkinlik ve hizmet dallarından yeterli kanıt sunmamak.
Mira Loma High School’un IB DP sayfasında bu minimum şartlar ve puan dağılımı detaylı açıklanmış, bir göz atın. Bu kuralları bilmek ebeveyn olarak sizi güçlendirir, çocuğunuza hatırlatın ama panik yaratmayın. 2025’te diploma oranı %80 civarında kalıyor, doğru planla başarırlar.
Çocuğunuzu Fazla Müdahale Etmeden Nasıl Desteklersiniz?
Çocuğunuzun IB Diploma Programme’unda başarılı olması için en iyi yol, onu motive etmek ve araçlar sunmak olur. Fazla müdahale ederseniz bağımsızlıklarını kaybederler, bu da stres yaratır. Bunun yerine zaman yönetimi becerilerini geliştirin, zayıf yönleri birlikte izleyin ve kritik anlarda dinleyici olun. Bu dengeyle hem siz rahat edersiniz hem onlar büyür. Gelin pratik ipuçlarına bakalım.
Zaman Yönetimi ve Motivasyon İpuçları
Çocuğunuzun DP derslerinde HL ve SL yükünü dengelemek zaman yönetimiyle başlar. Geçmiş sınav pratikleri yapmalarını teşvik edin; IB past papers’ları resmi siteden indirip haftalık çözsünler. Bu şekilde exam formatını öğrenirler ve güven kazanırlar. Zayıf alanları takip edin, örneğin Math HL’de Quadratics veya Linear Equations konularında düşükse ekstra pratik önerin ama çözümü kendileri bulsun.
Son dakika stresine izin vermeyin. Haftalık rutinler kurun: Pazartesi TOK tartışması, Çarşamba EE taslağı gözden geçirme, Cuma CAS etkinlik planı. Motivasyonu yüksek tutmak için küçük başarıları kutlayın; bir HL denemesinde 6 puan alırsa sevdiği bir şey alın. Kent State University’nin IB PYP ebeveyn rehberinde benzer motivasyon taktikleri bulursunuz, DP için uyarlayın.
İşte etkili adımlar:
- Zayıf alan takibi: Aylık raporlarda düşük kriterleri not alın, tutor önermeyin ama kaynak paylaşın.
- Günlük planlar: Google Calendar gibi araçlarla CAS etkinliklerini ve EE deadline’larını işaretleyin.
- Motivasyon boostu: Haftalık sohbetlerde ilerlemelerini sorun, “Bu hafta ne öğrendin?” diye başlayın.
Bu yöntemlerle çocuğunuz kendi ritmini bulur, siz de arka planda kalırsınız.
Ne Zaman Müdahale Etmeli, Ne Zaman Bırakmalı?
Predicted grades düşük çıkarsa dikkatli olun; öğretmenler bu notları IB’ye gönderir ve moderation süreciyle değişebilir. Tahmin notu gerçek performanstan düşükse enquiry upon results (itiraz) düşünün ama kararı çocuğunuza bırakın. Onlar exam stresini yaşadı, duygusal olarak hazır mı bakın. Dinleyin önce; “Neden düşük sence?” diye sorun, sonra seçenekleri anlatın.
Müdahale zamanı net: CAS tamamlanmıyorsa hatırlatın, EE mentoruyla sorun çıkıyorsa okul coordinator’üne yönlendirin. Ama günlük ödevlerde bırakın, kendi çözsünler. Annandale High School’un IB assessment policy sayfasında predicted grades ve moderation detayları var, okuyun. Destek verin ama kontrol etmeyin; bu onları güçlü kılar.
Karar çizgisi basit kalır:
- Müdahale edin: Diploma şartları riskteyse (örneğin toplam 24 puana uzaksa).
- Bırakın: Ders seçiminde veya günlük çalışmada; fikir verin, baskı yapmayın.
Bu yaklaşımla çocuğunuz hem desteklenir hem özgür kalır, siz de huzurlu olursunuz.
IB’nin Uzun Vadeli Faydaları ve Ebeveyn Başarı Hikayeleri
IB programı çocuğunuzun hayatını sonsuza dek değiştirir çünkü sadece diploma vermez, eleştirel düşünme ve global bakış kazandırır. Mezunlar üniversiteye daha hazır girer, kariyerlerinde öne çıkar ve kişisel gelişimde fark yaratır. Siz ebeveynler bu faydaları görünce gurur duyarsınız, gelin detaylara birlikte bakalım ve gerçek hikayelerden ilham alalım.
Photo by Josiah Matthew
IB Mezunlarının Kariyer ve Üniversite Başarısı
IB diplomalı öğrenciler üniversiteye kabulde avantajlıdır çünkü HL dersleri gibi yoğun çalışmalar onları hazırlar. Araştırmalar gösterir ki bu mezunlar düşük gelirli ailelerden gelince bile yüksek retention oranları yakalar ve postsecondary başarıları artar. Örneğin Loyola Marymount University’nin raporunda IB’nin düşük gelirli öğrenciler üzerindeki etkisi detaylı anlatılır, bu çocuklar daha iyi kolejlere girer ve mezun olur.
Kariyerde de fark eder; TOK gibi çekirdek parçalar problem çözme becerisi verir, CAS ise liderlik öğretir. Bir IB mezunu mühendislikte Linear Equations veya Quadratics gibi konuları erken hakimiyetle kariyer basamaklarını tırmanır. Siz çocuğunuza bu yolu açtığınızda uzun vadede meyvesini toplarsınız, stresli sınavlar yerine kalıcı beceriler kalır.
Gerçek Ebeveyn Hikayeleri ve Dersler
Birçok ebeveyn IB’nin dönüşüm gücünü paylaşır. Eugene International High School alumni testimonials’unda mezunlar anlatır nasıl DP onları global vatandaş yaptığını, üniversitede zorlanmadıklarını söylerler. Bir anne der ki “Oğlum TOK sayesinde tartışmayı öğrendi, şimdi hukuk fakültesinde parlıyor.”
Başka bir hikaye Chicago’dan gelir; University of Chicago Consortium raporunda IB öğrencileri postsecondary’de daha motive çalışır, dropout azalır. Türk bir ebeveyn olarak düşünün, çocuğunuz EE’sini yazarken bağımsızlaşır, siz kenardan izlersiniz. Bu hikayeler gösterir ki dengeli destekle herkes kazanır.
University of Southern Mississippi tezinde IB mezunları AP’ye göre daha iyi perspektif kazanır, kariyer tatminleri yüksektir. Siz de çocuğunuzun hikayesini yazmaya hazır olun, bu yol sizi de güçlendirir.
Sonuç
IB ebeveyn rehberi yolculuğumuzda kısaltmaları netleştirdik; HL ve SL seviyeleri, TOK, EE ile CAS gibi çekirdek parçalar artık size tanıdık geliyor. Not sistemi de açık: Her dersten 1-7 puan, toplamda en az 24 puan ve TOK-EE matrisinden bonus 3 puanla diploma kapısı aralanıyor. Çocuğunuzun CAS’i tamamlaması şart, yoksa her şey riske girer. Bu kuralları bilmek sizi güçlü kılar.
Destekte dengeyi yakaladık; zaman yönetimi için haftalık rutinler kurun, geçmiş sınav pratikleriyle motive edin ama günlük ödevlerde bırakın. Predicted grades düşükse dinleyin, enquiry upon results seçeneğini paylaşın. Fazla hovering yapmayın, bağımsızlığınıza saygı gösterin. Fairfax County Public Schools’un IB sayfasında HL-SL farklarını, Annandale High School’un sitesinde ise TOK-EE matrisini inceleyin.
Şimdi harekete geçin; çocuğunuzla bu akşam oturun, ilerlemesini sorun ve okul IB coordinator’ünden randevu alın. Plano ISD’nin IB Diploma sayfasını paylaşın, birlikte okuyun. IB sadece diploma değil, eleştirel düşünme ve global bakış kazandırır; mezunlar üniversite ve kariyerde parlar. Siz dengeli destekle bu başarıyı yakalayın. Teşekkürler okuduğunuz için, yorumlarda deneyimlerinizi paylaşın. Gelecek yazılarımda daha fazla hikaye ve ipucuyla görüşürüz.
